Liguster: planten, snoeien, bemesten & plagen
Alles over liguster: planten, bemesten, snoeien, plagen bestrijden
Liguster verdient zijn populariteit als hageplanr dankzij een aantal centrale eigenschappen: robuust, onderhoudsarm en winterhard stelt het tuiniers doorgaans voor weinig uitdagingen. Als bonus zijn er veel soorten die ook in de winter hun bladeren behouden en zo het hele jaar door voor een mooie, groene afscheiding zorgen.
Liguster – hageplanr in beeld
Liguster is niet slechts één bepaalde plant, maar een heel geslacht met vele verschillende soorten. Het behoort tot de familie van de olijfboomachtigen, waartoe ook forsythia, sering en jasmijn behoren. De meeste van de in totaal ongeveer 40 – 50 ligustersoorten komen voor in China en Oost-Azië. In Europa is alleen Ligustrum vulgare, de gewone liguster, inheems. Naast de natuurlijke soorten zijn er inmiddels ook tal van gekweekte variëteiten bijgekomen.
Liguster vormt doorgaans pas in de vroege zomer, in juni, de eerste bloemen. De buisvormige witte tot crèmekleurige pluimbloemenpluimen zijn populair bij inheemse insecten en vormen een goede nectarbron. Bij succesvolle bestuiving vormt de plant erwtgrote, zwarte vruchten die – net als alle plantendelen van de liguster – giftig zijn voor mensen. Inheemse zangvogels waarderen het extra voedselaanbod in de winter echter wel.
Ligustersoorten in het overzicht
Als hageplanr komen verschillende ligustersoorten en -variëteiten in aanmerking.
Ligustrum vulgare 'Atrovirens'
De cultivar 'Atrovirens' is door tuiniers gekweekt uit de in Europa inheemse gewone liguster. Hij wordt ook wel zwartgroene liguster genoemd en scoort vooral door zijn wintergroene bladeren. Deze gooit hij alleen in zeer koude en strenge winters af om zichzelf tegen vorst te beschermen. In mildere jaren blijven ze tot het volgende voorjaar, wanneer de nieuwe bladeren uitlopen, aan de struik. Verder is hij onderhoudsarm en snoeivast. Je kunt hem zowel in de zon als in de schaduw of halfschaduw plaatsen. 'Atrovirens' wordt niet helemaal zo hoog als de gewone liguster, maar is buitengewoon groeikrachtig.
Ligustrum ovalifolium
De ovaalbladerige liguster is oorspronkelijk afkomstig uit Japan en Zuid-Korea. Omdat hij lange tijd vooral in de VS verspreid was, draagt hij ook de naam 'Californische liguster' of 'haagliguster'. Zijn bladeren zijn eveneens wintergroen, iets groter dan die van de gewone liguster en verdragen schaduwrijke standplaatsen niet zo goed. De ovaalbladerige liguster is vooral geliefd vanwege zijn bijzonder indrukwekkende bloei.
Ligustrum ovalifolium 'Aureum'
Een bijzondere kweekvorm van de ovaalbladerige liguster is de cultivar 'Aureum'. De zogenoemde goudliguster is door zijn groene bladeren met gele rand bijzonder aantrekkelijk om naar te kijken. Omdat de lichte delen van het blad geen fotosynthese kunnen uitvoeren, is deze kweekvorm alleen geschikt voor zonnige standplaatsen.
Ligustrum japonicum 'Variegatum'
Ook de witbonte Japanse liguster heeft tweekleurige bladeren met lichtgroen en een crèmekleurige tot lichtgele rand. Hij is winterhard, waarbij de wintergroene bladeren pas aan het einde van de winter of bij het begin van het voorjaar vallen. De bloei vindt plaats van juli tot september. Omdat het hier om een arbeidsintensieve kweek gaat, zijn de planten doorgaans aanzienlijk duurder dan gewone liguster.
Liguster planten
Zoals bij alle hagen geldt ook voor liguster: goed geplant is half aangeslagen. Als je bij de planning en het aanleggen van je ligusterhaag alles goed doet, schep je de beste voorwaarden voor een snelle groei en een goede privacy-afscheiding.
De juiste standplaats
Liguster geeft de voorkeur aan zonnige tot halfschaduwrijke standplaatsen. Hoe meer licht hij krijgt, hoe beter en dichter hij doorgaans groeit. Op een halfschaduwrijke plek kan het daarom wat langer duren voordat je ligusterhaag volledig ondoorzichtig is. Sommige ligustersoorten gedijen ook in de schaduw, andere verkalken als ze niet genoeg licht krijgen.
Hitte maakt de liguster in de zomer weinig uit en hij vergeeft ook korte droogteperioden of natte periodes. Toch moet je in de zomer regelmatig water geven en wateroverlast zoveel mogelijk vermijden. Schade aan de plant door te veel of te weinig water merk je meestal pas laat, maar dan is die al enorm. De eigenlijk vrij winterharde liguster verdraagt koude wind in de winter niet goed. Door de wintergroene bladeren verdampt hij relatief veel water en droogt dan snel uit. Plant liguster daarom bij voorkeur in de luwte van een muur of in de beschutting van andere planten!
Wat de bodem betreft is liguster eveneens uiterst bescheiden. De hageplanren groeien goed op niet te natte klei- of leemgrond. Ook zandige ondergrond vormt doorgaans geen probleem, zolang de voedingsstoffen- en watervoorziening in orde is. Een hoog kalkgehalte en daarmee een hoge pH-waarde is doorgaans geen bezwaar.
Liguster correct planten
Bij het planten zelf hoef je bij liguster niet veel in acht te nemen. Zowel het voorjaar als de herfst zijn uitstekend geschikt om de nieuwe haag te plaatsen. Met name soorten die hun bladeren pas laat in de winter laten vallen, profiteren van een plantinng in het voorjaar. Dan hebben ze voldoende tijd om wortels te vormen en zich in de winter van genoeg water te voorzien. Winter en zomer zijn minder geschikt als planttijdstip, omdat je dan veel moet gieten om de planten goed te laten aanslaan.
Voor kleinere hagen kun je goed containerplanten gebruiken, maar bij grotere projecten wordt dat al snel vrij duur. Dan kun je beter kiezen voor kale-wortelplanten, die vaak in bundels tegen aanzienlijk lagere prijzen worden aangeboden. Een tweede bepalende factor voor de kosten van de ligusterhaag is de grootte van de planten die je koopt. Hoe kleiner en jonger ze zijn, hoe goedkoper ze uiteraard zijn. Gemiddeld groeit liguster per jaar ongeveer een halve meter in de hoogte. Je kunt dus uitrekenen hoe lang de respectieve plantgroottes nodig hebben om het gewenste haaformaat te bereiken.
Bedenk daarbij ook dat je liguster, net als de meeste hageplanren, direct na het planten eerst terugsnijdt om de eerste uitloop te bevorderen. Want als de stekken minder energie hoeven te steken in het onderhoud van de bestaande scheuten, kunnen ze sneller nieuwe wortels vormen en zich beter van water voorzien, wat de groei op de lange termijn bevordert. Een laag boomschors beschermt de voet van de verse haag tegen onkruid.
Liguster verzorgen
Zoals alle hagen moet je ook liguster regelmatig water geven, bemesten en in vorm snoeien. Vergeleken met andere hagesoorten is hij echter relatief onderhoudsarm.
Liguster snoeien
De snelle groei van liguster heeft ook zijn nadelen – je moet hem beslist regelmatig snoeien. Belangrijk is dat je daarbij lange kleding en handschoenen draagt. Het plantensap dat daarbij vrijkomt kan bij huidcontact namelijk vervelende irritaties veroorzaken die zelfs een eigen naam hebben: ligustereczeem.
Het exacte tijdstip voor het snoeien wordt bepaald door de uitloop van de plant. Idealiter snoei je hem vóór de eerste en na de laatste uitloop. Het vroege voorjaar, eind februari tot half maart, is geschikt voor een rigoureuze terugsnoeien van een lang verwaarloosde ligusterhaag. Daarbij kun je de bestaande takken tot de helft terugsnoeien. Dat lijkt in eerste instantie een forse ingreep, maar met de daaropvolgende uitloop ziet je haag al snel weer krachtig uit.
De tweede snoeibeurt is slechts een lichte vormsnoei en vindt het best in de herfst plaats. Idealiter let je erop zo min mogelijk bessen te verwijderen, omdat deze tot in de winter als voedsel dienen voor inheemse zangvogels.
Jongere ligusterhagen kun je ook meer dan twee keer per jaar inkorten. Dit stimuleert de groei en zorgt ervoor dat de planten niet alleen omhoog schieten, maar ook breed vertakken. Houd er rekening mee dat je in het broedseizoen van 15 maart tot 15 juli alleen lichte snoeiwerk mag uitvoeren en daarbij altijd rekening moet houden met eventuele vogelnesten in de ligusterhaag.
Liguster bemesten
Liguster heeft niet bijzonder veel voedingsstoffen nodig om te gedijen. Als de haag al volledig volgroeid is, volstaat het doorgaans om hem aan de voet te bedekken met wat compost of de in het voorjaar gevallen bladeren. Micro-organismen breken deze af en maken de daarin aanwezige voedingsstoffen weer beschikbaar. Bevindt je ligusterhaag zich nog in de groeifase, dan kun je hem ondersteunen met een organische meststof, bijvoorbeeld op basis van hoornmeel of hoornschilfers. In elk geval dien je minerale meststoffen bij liguster alleen in te zetten als je zeker weet dat er een tekort aan voedingsstoffen is.
Oplossingen voor problemen bij ligusterhagen
Ook al is liguster vrij onderhoudsarm, er zijn toch enkele problemen waar tuinbezitters regelmatig over klagen in verband met deze plant. Daarom beantwoorden we hier de meest gestelde vragen.
Liguster verliest bladeren
Of je je zorgen moet maken als je liguster zijn bladeren verliest, hangt af van het seizoen. Als de planten hun bladeren in de herfst of winter verliezen, is dat doorgaans niet erg. Veel soorten zijn weliswaar gekweekt om hun blad zo lang mogelijk te behouden, maar bij ongunstige omstandigheden werpen ze het soms ook vroeger af. Treedt echter in het voorjaar of de zomer een massief bladerverlies op, dan wijst dat op zeer ongunstige omstandigheden voor de planten:
- Bodem is te nat (wateroverlast) of te lang te droog
- Te veel (minerale) meststof
- Te weinig voedingsstoffen in de bodem
- Plaaginsecten
- Schimmelziekten
Liguster groeit niet
Liguster behoort eigenlijk tot de zeer groeikrachtige hageplanren. Als de groei toch uitblijft, is de standplaats waarschijnlijk het probleem. Controleer eerst of je haag de juiste hoeveelheid water krijgt. Zowel te veel als te weinig kan hier problematisch zijn. Ook te weinig licht kan een reden zijn voor uitblijvende groei. Terwijl sommige soorten ook in de schaduw gedijen, is dat bij andere niet het geval.
Vertonen de hageplanren geen andere ziektesymptomen dan de uitblijvende groei, dan kan een tekort aan voedingsstoffen ook de oorzaak zijn. Liguster is wat dat betreft uiterst bescheiden, waardoor dit eigenlijk zelden voorkomt. Veel vaker is het probleem dat er te veel voedingsstoffen in de bodem zitten, die de wortels water onttrekken of elkaar in de opname belemmeren. Als je niet zeker weet of de groeisstagnatie te maken heeft met de voedingsstoffen, kun je een bodemanalyse laten uitvoeren.
Welke plagen treffen liguster?
Plaaginsecten, zeker in grote mate, zijn bij liguster zeldzaam. Ligusterbladvlooien, taxuskeverlarven en ligusterbladzagers kunnen met name verzwakte planten het leven zuur maken. Het gebruik van insecticiden is doorgaans niet nodig.
De ligusterbladluis herken je doorgaans aan zich oprollende, uitdrogende en vallende bladeren. Soms valt een aantasting ook op door een verhoogde aanwezigheid van mieren. Verwijder de aangetaste bladeren en gooi ze weg. Verdere maatregelen zijn alleen nodig bij een zware aantasting. Dan kunnen lieveheersbeestjes, gaasvliegen of gele vangplaten worden ingezet.
De taxuskever zelf tast de liguster niet aan. Zijn larven kunnen echter onder omstandigheden knagen aan de wortels van je haag, waarna deze bij zware aantasting kan afsterven. Zo'n vermoeden laat je in elk geval eerst bevestigen door een specialist, die je ook geschikte maatregelen kan aanbevelen.
Ontdek je dat je liguster plotseling vraatgaten in de bladeren heeft, zijn daarvoor waarschijnlijk de larven van de ligusterbladzager verantwoordelijk. Snoei de aangetaste scheuten zo snel mogelijk af en gooi ze weg. Vanaf juli trekken de larven namelijk de grond in om het volgende jaar de volgende generatie eieren op je liguster te leggen.
Wat is de bladvlekkenziekte?
Als er bruine tot zwarte vlekken op de bladeren van de liguster verschijnen, gaat het waarschijnlijk om de zogenoemde bladvlekkenziekte. Deze wordt doorgaans veroorzaakt door verschillende schimmelsoorten en wordt bevorderd door warm en vochtig zomerweer. Met een lichte aantasting redt de robuuste liguster het doorgaans zonder problemen zelf. Als de verkleurde bladeren je storen of je niet de indruk hebt dat de toestand van je haag vanzelf verbetert, kun je hem een handje helpen.
Het enige effectieve middel tegen de bladvlekkenziekte is de heggeschaar: verwijder aangetaste scheuten en bladeren royaal en gooi ze bij voorkeur weg via het restafval. Op de composthoop zouden de schimmels zich kunnen vermeerderen en ook andere delen van de tuin aantasten. Omdat ze ook in het gevallen blad op de grond zitten, dien je dit eveneens op te rapen en weg te gooien.
Wil je een nieuwe aantasting in het volgende jaar voorkomen, dan dien je de bodem onder de aangetaste planten bij voorkeur in de herfst ongeveer 5 cm diep af te graven. Zo zorg je er zeker voor de schimmel voorlopig uit te roeien. Om een nieuwe aantasting te voorkomen, let je er bovendien op de liguster alleen via de wortels te begieten. Als de bladeren niet nat worden, hebben de ziekteverwekkers het veel moeilijker om te gedijen.
De beste apparaten voor het onderhoud van bomen en heggen
Meer artikelen over boom- en hegonderhoud
Heggenschaar reinigen & onderhouden: stap voor stap
Een goed onderhouden heggenschaar is onmisbaar voor een verzorgde tuin. Wie zijn haag regelmatig wil bijknippen, heeft een betrouwbaar gereedschap nodig – inclusief schone, scherpe messen. Toch ond...
Haag snoeien: wanneer mag het & wat zegt de wet?
Een goed onderhouden haag is tegelijk een privacyscherm, leefgebied voor dieren en een bepalend tuinelement. Om dicht te blijven groeien, de vorm te bewaren en niet van binnenuit kaal te w...
Wintersnoei: tips voor fruitbomen & struiken
Snoeien in de winter behoort tot de belangrijkste maatregelen als je de gezondheid en productiviteit van je tuin duurzaam wilt behouden. Of je nu in december snoeit of pas aan het einde van de wint...
