Taxus planten, snoeien & verzorgen | Complete gids
Alles over taxus: planten, bemesten, snoeien, plagen bestrijden
Nauwelijks een heegsirgewas brengt zoveel tuineigenaren in verwarring als de taxus. Enerzijds heeft hij alle eigenschappen die een goede haag moet hebben: hij is groenblijvend, onderhoudsarm, snoeivast en winterhard. Anderzijds is de taxus giftig, wat vooral gezinnen met jonderen er vaak van weerhoudt om voor deze heegsplant te kiezen.
Wat je moet weten over taxus
Het geslacht Taxus is vooral verspreid op het noordelijk halfrond. Van de ongeveer tien soorten is in Europa slechts één inheems – de Europese taxus Taxus baccata. Als haagsirgewassen worden echter ook gekweekte variëteiten van andere soorten gebruikt. Qua uiterlijk is de taxus een typisch naaldhout dat eerder als struik dan als boom groeit. De bloemen zijn onopvallend, maar de rode zaden in de herfst vallen des te meer op.
Vrijwel alle delen van de taxus – schors, naalden en zaden – zijn giftig. Alleen de rode zaadmantel is niet giftig en wordt door vogels graag gegeten. Op die manier dragen zij bij aan de verspreiding van de plant, omdat zij het eigenlijke zaad onverteerd weer uitscheiden.
De verschillende taxussoorten
Als haagsirgewassen worden zowel verschillende soorten taxus als diverse gekweekte variëteiten (cultivars) gebruikt.
Taxus baccata
De Europese taxus is de hier inheemse vorm met de bekende rode vruchten. Deze draagt hij echter pas voor het eerst na ongeveer 20 tot 30 jaar. Hij is relatief veeleisend wat betreft standplaats, heeft een goede uitloop en is daardoor goed snoeivast. Dat zorgt voor een snelle, dichte afscherming, maar vraagt ook om regelmatig vormsnoei. De robuuste soort kan zeer oud worden; een goed onderhouden taxushaag kan generaties lang meegaan. Koude winters en vorst zijn geen probleem voor de in het noorden inheemse Taxus baccata, die je doorgaans voordelig kunt aanschaffen.
Taxus baccata 'Fastigiata Robusta'
De smalle zuilentaxus groeit minder in de breedte en juist meer in de hoogte. Door de meer opgaande groei van de takken is hij bijzonder geschikt voor smalle hagen, zonder dat je daarvoor extra hoeft te snoeien. Individuele kwekerijen hebben soms hun eigen extra smalle cultivars. Als je naar een zuilentaxus vraagt, zal men je altijd goed kunnen helpen.
Taxus baccata 'Semperaurea'
De gouden struiktaxus is met zijn goudgele naalden een bijzonder blikvanger. Omdat deze minder chlorofyl bevatten dan de oorspronkelijke taxus, groeit hij langzaam – ongeveer tien tot twintig centimeter per jaar. Op latere leeftijd verkleuren de naalden enigszins groenachtig, maar worden hooguit geelgroen en nooit donkergroen.
Taxus media hillii
De mannelijke vorm van de Hickstaxus heeft het voordeel dat hij geen vruchten draagt, zodat kleine kinderen niet in de verleiding komen deze te eten. Met drie tot vijf meter wordt hij ook niet zo hoog als de Europese taxus en groeit hij iets langzamer, wat hem onderhoudsarmer maakt. Als haag mag hij niet hoger dan twee meter worden gekweekt, omdat hij anders een eventuele sneeuwlast niet kan weerstaan. Net als Taxus baccata is de Hickstaxus winterhard, langlevend, robuust en weinig veeleisend.
Taxus media hicksii
De vrouwelijke vorm van de Hickstaxus lijkt in zijn vegetatieve eigenschappen op de mannelijke vorm. Het enige verschil is dat hij, net als de Europese taxus, in de herfst rode vruchten draagt.
Taxushaag planten
Als je bij het planten van je taxushaag een aantal belangrijke regels in acht neemt, staat een prachtige haag niets in de weg.
De juiste standplaats
Taxussen behoren tot de schaduwverdraagzaamste haagsirgewassen. Ze gedijen uitstekend op halfschaduwige tot schaduwrijke standplaatsen en hebben, anders dan de meeste andere planten, juist in de volle zon moeite. Met name in de winter bij zonneschijn en harde wind droogt de groenblijvende taxus snel uit. Hij geeft daarom ook de voorkeur aan luchtvochtige locaties boven een droog stadsklimaat.
Wat de bodem betreft zijn taxussen weinig veeleisend. Ze geven de voorkeur aan kalkhoudende en enigszins lemige bodems, maar groeien ook op zanderige, zwak zure ondergrond. Ze hebben niet bijzonder veel water nodig, maar op droge standplaatsen zijn taxussen gevoeliger voor spintmijten.
Taxushaag aanplanten
Het beste moment om een taxushaag te planten is doorgaans het voorjaar. Dan hebben de planten nog voldoende tijd om genoeg wortels te vormen om zichzelf de volgende winter al van water te voorzien. Je kunt taxussen ook later in het jaar planten, maar dan moet je goed letten op tekenen van watertekort en dienovereenkomstig water geven.
Omdat taxussen vrij langzaam groeien, kies je voor je haag het best planten die al iets groter zijn. Zo hoef je minder lang te wachten tot ze een volledige privacy-afscherming bieden. Bij jonge planten tot 1,50 meter hoog heb je ongeveer drie planten per strekkende meter nodig. Zijn de planten al hoger, dan volstaan drie planten op twee meter. Kies bij twijfel altijd voor een iets grotere onderlinge afstand, zodat je schimmelvorming door te dicht op elkaar geplante planten voorkomt.
Als je snel privacy wilt, kun je je taxushaag ook tweeriags aanleggen. Daarvoor plant je de struiken in een zigzagpatroon. Dit vergt doorgaans meer planten en is daardoor duurder, maar biedt van meet af aan al een eerste afscherming die snel dichter en ondoordringbaar wordt.
Vergeleken met de meeste andere haagsirgewassen worden taxussen relatief ondiep geplant. Verder kun je de algemene instructies voor het planten van hagen volgen. Draag bij voorkeur handschoenen, zodat de giftige stoffen in de taxus geen huidirritaties kunnen veroorzaken.
Taxus onderhouden
Kort na het planten hebben taxussen veel water nodig om goed aan te slaan. Daarna hoef je ze alleen nog te water geven tijdens droge zomers en op droge winterdagen. Terwijl sommige planten kalkrijk leidingwater niet goed verdragen, is de taxus ook hierin weinig veeleisend.
Ook wat het bemesten betreft maakt de taxus het je echt gemakkelijk: geef hem in het voorjaar vóór de eerste uitloop een organische langzaamwerkende meststof of dek de bodem af met compost. Met name op zanderige standplaatsen kun je dit meerdere keren per jaar herhalen, omdat voedingsstoffen daar sneller uitspoelen.
Als snoeivast houtgewas verdragen taxussen ook zware terugsnoeien tot in oud hout. Ze zijn daardoor gemakkelijk weer in vorm te brengen, zelfs als ze langere tijd verwaarloosd zijn. Een forse terugsnoeien of het terugzetten op de stronk doe je het best in het vroege voorjaar vóór de eerste uitloop. Een aanvullende vormsnoei kan plaatsvinden van eind juni tot begin juli. Uiterlijk eind augustus moeten deze onderhoudswerkzaamheden zijn afgerond, anders neemt het risico op vorstschade toe doordat de scheuten vóór de winter niet meer volledig kunnen uitrijpen.
Ook al zijn alle delen van de taxus giftig, toch kun je het snoeihout probleemloos composteren. De bacteriën die verantwoordelijk zijn voor de afbraakprocessen in de composthoop breken ook de giftige stoffen af. Zorg ervoor dat je de snoeiresten goed verkleinert, anders duurt het erg lang voordat de taxustwijgen en -naalden vergaan. Zieke plantendelen gooi je altijd weg via de restafval, anders bestaat het risico dat schimmels of plagen zich in de tuin verspreiden.
De meest voorkomende problemen bij taxus
De taxus wordt niet voor niets vaak onderhoudsarm genoemd – plagen of hoge eisen aan de standplaats beperken de groei van deze robuuste naaldhoutgewassen maar zelden.
Plagen
In zeer droge en hete zomers bestaat er risico op een aantasting door spintmijten. Deze herken je doorgaans het best aan de fijne spinseldraden die ze tussen de naalden weven. Is je taxushaag slechts licht aangetast, volstaat het vaak om hem om de paar dagen af te spuiten met water. Dit verwijdert de beestjes van de naalden, maar verdrijft ze ook door de verhoogde luchtvochtigheid. Helpt dit niet, verwijder dan zwaar aangetaste plantendelen vóórdat de spintmijten zich verder verspreiden. Daarnaast kun je nuttige insecten inzetten, met name roofmijten.
Incidenteel komt ook een aantasting door bladluizen of schildluizen voor. Dit herken je vaak aan geelachtige verkleuringen en het afvallen van naalden. Ook hier kunnen sluipwespen als nuttige insecten worden ingezet. Verder helpen biologische middelen, zoals brandnetelextract, of insecticiden.
Ziekten
Als taxussen te dicht op elkaar of te vochtig staan, kunnen ze gevoelig worden voor schimmelziekten. Deze zijn doorgaans niet te behandelen. Verwijder de aangetaste scheuten royaal en gooi ze weg via de restafval. Zorg daarna voor voldoende bemesting, zodat de planten goed kunnen herstellen. Is al een groot deel aangetast door schimmel, dan is de taxus mogelijk niet meer te redden. Let er bij het planten al op dat er geen waterophoping kan ontstaan onder of tussen de taxussen.
Verkleuring van de naalden
Als de naalden van de taxus geel kleuren, is dit doorgaans een teken van plaagaantasting of een ziekte. Bruine naalden wijzen meestal op onvoldoende watervoorziening. Vergeet niet dat je jonge taxussen het hele jaar door water moet geven als het droog is. Omdat ze hun naalden niet afwerpen, verdampen ze ook in de winter veel water via de naalden. Een mulchlaag kan de waterbehoefte enigszins verminderen doordat er minder vocht uit de bodem verdampt.
Bruine verkleuringen van de naalden in de winter kunnen echter ook een andere oorzaak hebben. Jonge planten beschermen zo hun scheuten in de volle zon tegen vorst. De kleur verandert in het voorjaar vanzelf weer terug naar een frisse groene kleur. Naarmate de planten ouder worden, verdragen ze volle zon steeds beter en nemen de verkleuringen af.
De beste apparaten voor het onderhoud van bomen en heggen
Meer artikelen over boom- en hegonderhoud
Heggenschaar reinigen & onderhouden: stap voor stap
Een goed onderhouden heggenschaar is onmisbaar voor een verzorgde tuin. Wie zijn haag regelmatig wil bijknippen, heeft een betrouwbaar gereedschap nodig – inclusief schone, scherpe messen. Toch ond...
Haag snoeien: wanneer mag het & wat zegt de wet?
Een goed onderhouden haag is tegelijk een privacyscherm, leefgebied voor dieren en een bepalend tuinelement. Om dicht te blijven groeien, de vorm te bewaren en niet van binnenuit kaal te w...
Wintersnoei: tips voor fruitbomen & struiken
Snoeien in de winter behoort tot de belangrijkste maatregelen als je de gezondheid en productiviteit van je tuin duurzaam wilt behouden. Of je nu in december snoeit of pas aan het einde van de wint...
