Klaver verwijderen uit gazon – effectief & blijvend

Klaver is waarschijnlijk het meest voorkomende gazonkruid van allemaal. Met zijn nectarrijke bloemen maakt hij bijen en hommels blij, maar op de lange termijn schaadt hij de omliggende grassen. Heeft hij zich eenmaal beginnen te verspreiden, dan ontnemen de grote bladeren het lichtbehoeftige gras letterlijk de levensruimte.

Klaver – in de landbouw gewenst, in de tuin minder

Klaver behoort tot de vlinderbloemigen en is gemakkelijk te herkennen aan de karakteristieke drielobbige blaadjes. Exemplaren met vier deelblaadjes gelden als symbool voor geluk en zijn bij wilde planten zelden te vinden. Klaver speelt in de landbouw een belangrijke rol als voedergewas en als groenbemester om de bodem met stikstof te verrijken. Daarvoor gaat hij in de wortelknolletjes een symbiose aan met bepaalde bacteriën die stikstof uit de lucht binden en voor de plant beschikbaar maken. Klaver gedijt daardoor uitstekend op stikstofarmere gronden, onafhankelijk van regelmatige bemesting.

Witte klaver

De naar zijn lichte bloem vernoemde witte klaver, ook wel kruipklaver genoemd, vormt vaak steeds groter wordende vlekken in het gazon. Hij beschikt weliswaar over een ondergrondse wortelstok, maar deze vormt geen grote uitlopers. De verspreiding is daardoor meestal lokaal beperkt, zolang hij zich niet via zaden verder verspreid. De planten met lage groeihoogte zijn zeer resistent en robuust. Ze hebben er geen last van als de grasmat waarop ze groeien zwaar wordt belast. Van witte klaver bestaan talloze rassen met kleurrijke bladeren die als sierplant erg geliefd zijn. In de landbouw is het een productief voedergewas. Op siergazon is witte klaver echter doorgaans ongewenst, omdat hij het omliggende gras het licht ontneemt en het geleidelijk verdringt. Een uitzondering vormen speciale rassen met zeer kleine blaadjes en een lage groeihoogte die bewust als gazonvervanger worden ingezet.

Witte klaver correct interpreteren en blijvend verwijderen

Witte klaver is door de vele afzonderlijke blaadjes en stelen moeilijk met de hand te wieden. In plaats van je aan het onkruid te ergeren, kun je als tuinier ook eerst de vingerwijzing waarderen: de vestiging van klaver is een duidelijk teken dat het gazon niet optimaal wordt verzorgd. Wanneer de omstandigheden voor gras ideaal zijn, maakt klaver namelijk geen kans. Pas wanneer het gras door gebrek aan voedingsstoffen verzwakt is en de omstandigheden de witte klaver gunstig zijn, kan hij zich doorzetten. De belangrijkste maatregelen bij klaveraantasting zijn dan ook gericht op het verzwakken van de klaver, het versterken van het gazon en het optimaliseren van de bodem. Dan verdwijnen de klaverblaadjes bijna vanzelf. Het gebruik van herbiciden is bij witte klaver weinig zinvol. Ze verwijderen het onkruid weliswaar, maar als je niets verandert aan de bodemomstandigheden, is het effect niet van lange duur.

Witte klaver verzwakken

Een goede maatregel tegen witte klaver is verticuteren. Enerzijds verbetert dit de bodemgesteldheid, anderzijds verwijdert het het aanwezige klaver grotendeels. Ook het ondergrondse wortelnetwerk wordt minstens gedeeltelijk uitgerukt, wat de plant duurzaam verzwakt. Wordt het gazon na het verticuteren optimaal van voedingsstoffen voorzien, herstelt het zich sneller dan het onkruid en wint het gemakkelijk weer de overhand. Kies voor het verticuteren van kleine klaveropstanden bij voorkeur een handverticuteerder, zodat je nauwkeuriger kunt werken en echt alleen de klaver verwijdert. Anders dan bij normaal gazonverticuteren, mag je het apparaat bij het verwijderen van klaver zo instellen dat de tanden diep in de grond ploegen en de wortels zo veel mogelijk beschadigen. Behandel het oppervlak daarbij eenmaal in de dwarsrichting en eenmaal in de lengterichting, voordat je de losgerukte plantendelen bijeenharkt en verwijdert. Houd er rekening mee dat je grotere kale plekken in het gazon zo snel mogelijk opnieuw moet inzaaien, zodat er snel weer een gesloten graszode ontstaat voordat de klaver eventueel herstellet.

Witte klaver volledig verwijderen

Er is geen garantie dat je witte klaver met één keer schoonmaken van het gazon volledig kwijtraakt, maar bij uitsteken is de kans daarvoor vrij groot. Steek daarvoor eerst de volledige klaverplek met een spade rondom af en verwijder hem inclusief het wortelgestel vlak onder de oppervlakte. Vervolgens vul je het gat op met teelaarde en zaai je nieuw gras in. Het beste moment voor uitsteken is de herfst. Het moet nog warm genoeg zijn zodat de nieuw ingezaaide grassen snel kiemen en groeien. Zodra het wat koeler wordt en de dagen merkbaar korter worden, beperkt ook de klaver zijn groei. Het gazon heeft zo in de late herfst en het voorjaar voldoende tijd om een voorsprong te nemen, voordat eventueel in de grond achtergebleven klavarresten hem het volgende jaar opnieuw gevaarlijk kunnen worden.

Als uitsteken te inspannend is maar je wel wat geduld hebt, kun je de witte klaver in je gazon ook afdekken met zwart mulchfolie. Na ongeveer twee maanden gaat het onkruid door lichtgebrek dood en kun je op het nu vrije oppervlak nieuw gras inzaaien. De beste tijd voor deze maatregel is uiteraard de winter, wanneer je toch weinig in de tuin bent en het gazon soms zelfs onder een laagje sneeuw verdwijnt. Het nieuwe gras kan dan in het voorjaar meteen profiteren van de eerste bemesting.

Het gazon optimaal verzorgen

Gevoelig voor de verspreiding van klaver is vooral gazon op stikstofarmere grond. Omdat klaver via de symbiose met knolletjesbacteriën zijn eigen stikstof aanmaakt, belemmert een tekort in dit opzicht zijn groei niet. Gazon is er echter van afhankelijk dat deze essentiële voedingsstof in voldoende mate in de bodem aanwezig is. Als klaver zich grootschalig verspreidt op je gazon, kan dit een reden zijn om de bemesting van de afgelopen jaren eens kritisch te bekijken. Is de bodem misschien uitgeput en het gras ondervoed, zodat het zich niet meer tegen onkruid kan handhaven? Duidelijkheid geeft bij twijfel een bodemmonsteranalyse. Die kost doorgaans tussen de 10 en 30 euro, waarbij een individueel bemestingsadvies meestal bij de prijs is inbegrepen. Meer over correct en behoeftegericht bemesten vind je hier.

Als bijzonder effectief tegen klaver bij het bemesten heeft hoornmeel zich bewezen. Door zijn fijne structuur wordt de organische meststof snel afgebroken door micro-organismen en opgenomen door de planten. Het levert het gazon de benodigde stikstof en bevat nauwelijks fosfaten, die ook de klaver ten goede zouden komen. Ook wat betreft water is klaver veel bescheidener dan gazon. Zorg daarom vooral in de zomer en tijdens droge perioden voor de juiste bewatering, zodat het onkruid van tevoren geen kans krijgt.

Bodem-pH verbeteren

De bodem-pH is afhankelijk van de samenstelling van de grond en de daarin aanwezige mineralen en sporenelementen. Hij heeft zelf echter ook invloed op hoe goed de afzonderlijke voedingsstoffen in de bodem door planten kunnen worden opgenomen. Voor gazon is een pH-waarde rond de 6, in het licht zure gebied, ideaal. Klaver geeft de voorkeur aan een iets alkalischer milieu met een hogere pH-waarde. Hij vestigt zich dan ook vaak wanneer de pH in de bodem door te veel bekalken of vergelijkbare maatregelen te hoog is geworden. Om de pH-waarde van de bodem te verlagen, kun je bijvoorbeeld een laag mulch of humus aanbrengen. Beide zorgen ervoor dat de bodem weer zuurder wordt en het gazon voedingsstoffen beter kan opnemen, terwijl de omstandigheden voor de klaver verslechteren.

Hoogwaardige zaadmengsels voorkomen klaver

Niet in de laatste plaats is de gevoeligheid van je gazon voor klaver (en andere onkruiden) ook afhankelijk van de gebruikte rassen. Goedkope zaadmengsels, bijvoorbeeld van de discounter, bestaan vaak voor een groot deel uit goedkope voedergrassoorten die gericht zijn op snelle groei in termen van biomassa. Ze vertakken zich echter niet zo dicht en blijven daardoor levenslang gevoelig voor onkruid zoals klaver, paardenbloem en vele andere. Bovendien putten ze de bodem sneller uit dan hoogwaardige grasmix en produceren meer maaisel. Bij de aankoop van graszaad moet je dan ook altijd letten op het gebruik van speciale siergazonmengsels. De voor dit doel gekweekte gazongrassen vormen in het ideale geval een zo dichte graszode dat onkruid na een jaar überhaupt geen kans meer heeft. Als je bij het aanleggen van een gazon ook de belangrijkste tips en tricks in acht neemt, word je beloond met een robuust, vitaal en prachtig grasveld.

Rode klaver

Witte klaver is weliswaar waarschijnlijk het meest voorkomende onkruid op Nederlandse gazons, maar het is niet altijd deze soort die tuiniers hoofdbrekens bezorgt. Hoewel de verschillende klaversoorten veel overeenkomsten hebben, heeft elke soort ook zijn eigenaardigheden die bij de bestrijding ofwel helpen of het juist moeilijker maken.
De ook als wiesenklee bekende rode klaver groeit aanzienlijk hoger dan zijn kleinere verwant. Daar staat tegenover dat zijn wortels tot wel twee meter diep kunnen reiken. Dit maakt hem aanzienlijk moeilijker te verwijderen zodra hij zich eenmaal heeft gevestigd. De vermeerdering via de wortels zorgt er bovendien voor dat nieuwe planten verspreid als uit het niets kunnen opduiken. In de natuur kom je rode klaver tegen op voedselrijke weilanden, aan akkerranden of in open bossen. In de tuin duikt hij daarom vaak op na de ontginning van dergelijke terreinen of bij aangrenzende ligging aan bestaande percelen. In de landbouw wordt rode klaver zowel als eiwitrijk voedergewas als als biomassa in biogasinstallaties gebruikt. Daarnaast maakt hij vaak deel uit van zaadmengsels voor groenbemesting.

Rode klaver verzwakken en verwijderen

Net als witte klaver profiteert zijn rood bloeiende verwant van een hoge pH-waarde in de bodem en een stikstofarm milieu. Terwijl het gazon bij deze combinatie duidelijk verzwakt, woedt de robuuste rode klaver er eenvoudigweg overheen. In tegenstelling tot witte klaver is hij door zijn diep reikende penwortel echter aanzienlijk moeilijker te verwijderen. Bovendien zijn de wijd vertakte uitlopers in staat steeds opnieuw uit te lopen, wat de strijd tegen het onkruid tot een echte geduldproef maakt. Om hem in de loop van de tijd kwijt te raken, helpt doorgaans alleen een combinatie van uiteenlopende maatregelen. Naast het verzwakken van de rode klaver door maaien en verticuteren, kom je er doorgaans ook niet omheen de afzonderlijke planten gericht uit te steken. Om alle wortels te verwijderen zou je waarschijnlijk de hele tuin om moeten spitten en opnieuw moeten aanleggen. Die maatregel is waarschijnlijk niet haalbaar. Net als bij akkerwinde verzwak je de plant dan ook door de bovengrondse delen af te snijden totdat de wortels uiteindelijk ook afsterven. Tegelijkertijd optimaliseer je de bodem voor het gazon met humus en stikstofrijke meststof voor de gazongrassen, zodat deze de ontstane kale plekken snel opnieuw kunnen koloniseren en de klaver in de toekomst geen kans meer heeft.

In de strijd tegen de hardnekkige rode klaver kun je ook gebruikmaken van speciale onkruidverdelgers. Middelen die specifiek werken tegen tweezaadlobbige planten tasten noch het gazon noch insecten aan en helpen zwaar veronkruid gazon met beperkte inspanning weer op orde te brengen. Omdat ze via de bladeren worden opgenomen, mogen ze alleen op regenvrije dagen worden aangebracht. Afgestorven plantendelen moet je na gebruik verwijderen en vervolgens nieuw gras inzaaien en behoeftegericht bemesten. Let erop dat het middel expliciet werkt tegen rode klaver, alle klaversoorten of tweezaadlobbige onkruidplanten in het gazon. Middelen tegen klaverzuring zijn vaak anders samengesteld en werken niet tegen rode klaver.