Bloeiweide aanleggen & onderhouden – complete gids
Bloeiweide Gids - Belangrijke Tips voor Aanleg en Onderhoud
Als je het onderhoud van een gewone grasmat te veel werk vindt en niet wekelijks wilt maaien, is een bloeiweide misschien de juiste keuze voor jou. Bij een bloeiweide vormen grassen slechts een deel van het zaadmengsel. De rest bestaat uit verschillende bloemensoorten. Bloemenweiden zijn niet alleen makkelijker te onderhouden dan gewone grasvelden, maar bieden ook bijen, hommels en vele andere insecten waardevolle voeding. Ze worden dan ook steeds populairder.
De verschillen tussen een bloemenweide en een gazon
Of je nu geen zin hebt om elke week het gras te maaien of iets wilt doen voor de biodiversiteit in jouw tuin – er zijn genoeg goede redenen om voor een bloeiweide te kiezen. De onderhoudsarme variant van het klassieke gazon heeft echter ook een aantal nadelen die je niet mag verwaarlozen bij je overwegingen:
- weinig betreedbaar: In tegenstelling tot grassen houden bloemen er helemaal niet van als jij, je kinderen of huisdieren erop rondbanjeren of er zelfs maar overheen lopen. Een bloeiweide is daarom alleen geschikt voor plekken die zelden tot nooit betreden worden. Anders blijft de gehoopte bloemenpracht uit en voor je het weet maakt onkruid zijn intrede. Als oplossing kun je uiteraard extra paden van steen, hout, tegels of gewoon gazon aanleggen in je bloeiweide.
- lastige onkruidbestrijding: Omdat een bloeiweide slechts twee keer per jaar gemaaid wordt, kan het voorkomen dat ongewenste planten zich tussen de bloemen vestigen. Omdat onkruidverdelgers ook de bloeiweide zouden vernietigen, zit er niets anders op dan de ongenode gasten moeizaam met de hand te wieden. Als een bloemenweide gedurende langere tijd op een plek groeit, neemt het aantal onkruiden na een paar jaar echter vaak aanzienlijk af.
- regelmatig naazaaien: Veel bloemen die vaak in bloeiweidemmengsels worden gebruikt, zijn eenjarig. In het ideale geval zaaien ze zich na een succesvolle bloei zelf opnieuw uit. Lukt dat niet, dan moet je echter elk jaar in het voorjaar met de hand naazaaien om je bloemenweide mooi weelderig te houden en te voorkomen dat onkruid binnendringt.
Als deze weinige nadelen je niet storen, is een bloeiweide zeker een mooie begroeningsvariant voor jou. Vergeleken met een traditioneel gazon hoef je veel minder te maaien, te bemesten, te verticuteren of te bewateren en word je daarvoor beloond met kleurrijke bloemen, volop insecten en misschien zelfs enkele zangvogels in de tuin. Als je een deel van je tuin intensief wilt gebruiken maar toch de onderhoudslast wilt minimaliseren, kun je natuurlijk ook deels een bloeiweide en deels een gebruiksgazon aanleggen. Zo heb je een beetje het beste van beide werelden.
Bloemenweide in talloze variaties en varianten
Dankzij het grote aantal verschillende bloemensoorten en -varianten dat geschikt is voor een bloeiweide, is het aanbod aan verschillende zaadmengsels haast onoverzichtelijk. Niet alle mengsels zijn echter zinvol samengesteld. Uiteindelijk bepaalt vooral de samenstelling van de bodem welke soorten gedijen en welke niet. Op een plek met voedselrijke grond zullen veel wilde bloemen niet gedijen, omdat ze verdrongen worden door andere, snelgroeiende soorten. Je tuin kan je dus behoorlijk in de weg zitten. Als de bodem voornamelijk kleiachtig en voedselrijk is, maar je wilt toch een schrale weide aanleggen, zit er niets anders op dan de bodemgesteldheid te veranderen door zand of kalk bij te mengen. Dit is op den duur echter slechts tot op zekere hoogte effectief. Voedselbehoeftige planten op een schrale bodem tot wasdom brengen is eveneens erg arbeidsintensief, omdat je ze zeer regelmatig moet bemesten. Als je wilt profiteren van de onderhoudsarme aard van de bloeiweide, kies dan soorten die goed gedijen onder de lokale omstandigheden.
Let er bovendien op dat je regionaal zaadgoed kiest. Een bloeiweide met exotische bloemen klinkt misschien aantrekkelijk, maar bijen en hommels hebben vaak weinig aan zulke soorten. Ze zijn gespecialiseerd in de inheemse soorten en hebben die ook echt nodig. Maar geen zorgen: ook in Nederland zijn er genoeg kleurrijke wilde bloemen om van je bloeiweide een blikvanger in de tuin te maken.
Vette weide
Vette weiden, ook wel intensief grasland genoemd, zijn in de landbouw percelen die worden gebruikt voor de productie van hooi of kuilvoer. Om het gras sneller te laten groeien, worden royale giften meststof toegediend en het hoge stikstofgehalte in de bodem trekt een aantal snelgroeiende bloeiende planten aan. Daartoe behoren met name:
- Duizendblad
- Klokjesbloem
- Margriet
- Fluitenkruid
- Walstro
- Gewone berenklauw
- Boterbloem
- Zuring
- Paardenbloem
De overheersende bloemkleuren zijn wit en geel. Vette weiden zijn eenvoudig aan te leggen: ze ontstaan snel als je de gebruikelijke onderhoudswerkzaamheden voor je gazon stopt. De soortenrijkdom is echter doorgaans beperkt en verschillende grassoorten maken met zo'n 70% een groot aandeel uit. Door de hoge groei van de vette weide blijft het aan de bodem vrij vochtig en koel, zodat ze zelden tot nooit bewatered hoeft te worden. Vanwege de snelgroeiende soorten maai je haar echter het beste twee tot drie keer per jaar tot een lengte van ongeveer acht centimeter. Als je niet regelmatig bemest, verandert de soortsamenstelling in de loop van de tijd en ontstaat er een schrale weide. Omdat vette weiden in de landbouw steeds intensiever worden gebruikt – dat wil zeggen vaker worden gemaaid – neemt de natuurlijke soortenrijkdom erin af. Daarmee zijn vette weiden in particuliere tuinen een belangrijke leefomgeving voor insecten en vogels.
Schrale weide
Schraallanden zijn bijzonder soortenrijk, maar komen in de natuur steeds minder voor. De meeste percelen worden veranderd door de landbouw en de daarmee gepaard gaande bemesting, andere verstruwelen en verbossen. Oorspronkelijk ontstonden de percelen met schrale bodem waarop veel wilde bloemen gedijen door beweiding van bossen. Tegenwoordig zijn ze niet meer rendabel en worden ze daarom verdrongen. Insecten zoals bijen, hommels en vlinders zijn echter afhankelijk van de nectarrijke bloemen van de talloze bloemensoorten. Op schraallanden vindt men vaak:
- Engels gras
- Sleutelbloem
- Echte silene
- Kleine pimpernel
- Witte, rode en hopklaver
- Zuring
De bodem van schraallanden is voedselarm, waardoor hier vooral onveeleisende soorten gedijen die op voedselrijke plekken worden verdrongen door de snelgroeiende zware verbruikers. Om in je tuin een schrale weide aan te leggen kun je ofwel wachten totdat een vette weide de bodem heeft uitgeput, ofwel de bodem kunstmatig voedselarmer maken door kalk of zand bij te mengen. Het inzaaien van een wildbloemenmengsel versnelt het ontstaan van een schraalland. De betreffende soorten vestigen zich normaliter echter ook in de loop van de tijd vanzelf. De onderhoudsarme schrale weide hoeft slechts eenmaal per jaar gemaaid te worden, bij voorkeur in september.
Bloeiweide verfijnen met vroege bloeiende bollen
Als je vindt dat de wilde bloemen in het voorjaar te lang doen over hun eerste bloesem, kun je de bloeiweidevlakte ook nog beplanten met een aantal vroegbloeiers. Omdat ze zo vroeg hun bloemen laten zien, zitten ze de overige planten in de bloeiweide niet in de weg en harmoniëren ze er uitstekend mee. De bloembollen plant je het beste in het vroege voorjaar of in de herfst in de grond. Naast sneeuwklokjes, krokussen en narcissen zijn ook hyacinten en tulpen hiervoor geschikt. Winterakoniet, kievitsbloem, geelster, leverbloempje en zomerklokje zijn slechts enkele van de talrijke andere mogelijkheden. Let erop dat de door jou gekozen soorten de standplaats op de bloeiweide goed verdragen. Niet alle soorten zijn goed bestand tegen de vaak zeer zonnige en door het hoge gras vrij vochtige omstandigheden.
Bloeiweide aanleggen en onderhouden
Ook voor de manier waarop je het project bloeiweide aanpakt zijn er meerdere mogelijkheden. Wil je een nieuw stuk begroeien, dan verschilt de aanpak niet sterk van het gewoon aanleggen van een gazon. De voorbereiding van de ondergrond en de juiste bodemsamenstelling zijn bepalende factoren voor het weelderig gedijen van je zaden. Let erop dat je voor het aanleggen van een bloeiweide verhoudingsgewijs weinig zaad per vierkante meter nodig hebt. Strooi je de zaden te dicht, dan hinderen de bloemen elkaar alleen maar. Om het zaaien makkelijker te maken kun je je bloeiweidezaad daarom mengen met een hulpstof. Dat kan eenvoudig zand of zaagsel zijn, maar bijvoorbeeld ook een startmeststof of vermiculiet. Dit natuurlijke mineraal slaat water op en helpt zo de kiemplanten altijd vochtig te houden.
Gazon omvormen tot een bloemenweide
Wil je een bestaand gazon omvormen tot een bloeiweide, dan hangt de aanpak een beetje af van wat je doel is. Voor een schrale weide stop je eerst met de regelmatige bemestingen en laat je de nog aanwezige grassen de bodem uitputten. Verticuteer de bodem in het volgende voorjaar grondig en zaai op de vers opengehaalde bodem een passend bloemenmengsel in. Let erop dat je geen zaadmengsel kiest dat ook grassen bevat. Die zijn immers al aanwezig.
Als je veel geduld hebt, kun je ook gewoon afwachten totdat het gazon door het gebrek aan meststof steeds verder wijkt en zo ruimte maakt voor inwaaiende wilde bloemen. Hierbij ben je echter afhankelijk van de wind die de juiste zaden jouw tuin inwaait – wat natuurlijk niet altijd gebeurt. Welke samenstelling je toekomstige bloeiweide krijgt, hangt dan sterk van het toeval af. Als je uitkijkt naar een gevarieerde en prachtige bloemenpracht is deze variant daarom minder geschikt.
Bloeiweide maaien en onderhouden
In het jaar dat je de bloeiweide vers aanlegt, kan het nodig zijn hem iets vaker te maaien. Dat hangt ervan af hoe erg onkruiden je het leven lastig maken en dreigen de eigenlijke wilde bloemen te verdringen. Maai de bloeiweide ongeveer tien weken na het zaaien om omhoogschietende planten in te korten en zo de wind uit de zeilen te nemen. Daarbij knip je uiteraard ook de weidebloemen in, maar die schieten daarna weer goed uit en het bloemtapijt wordt er alleen maar dichter van. Als je nog steeds problemen hebt met woekerende onkruiden, kun je ook iets later nog een keer maaien. Kies daarbij een relatief hoge snijhoogte van ongeveer acht centimeter. Vriendelijker voor de bloeiweide is het uiteraard als je ze met de hand verwijdert.
De eigenlijke maaibeurt van de bloemenweide vindt in september plaats. Zodra alle planten zijn uitgebloeid, is het tijd om de bloeiweide eenmaal te snoeien. Het juiste gereedschap daarvoor hangt vooral af van de groeihoogte. Klassieke grasmaaiers zijn vaak niet opgewassen tegen hoog opgegroeide, lange bloemstengels. Ze raken verward in de maaimes en kunnen in het ergste geval de motor beschadigen. Voor een bloeiweide is daarom de klassieke zeis doorgaans beter geschikt. Vooral bij grotere oppervlakten wordt op deze manier maaien al snel erg vermoeiend. Dan is de aanschaf van een motorzeis aan te raden. Laat het maaisel na het maaien enkele dagen liggen, zodat ook de laatste zaadkapsels nog kunnen uitrijpen en hun opvolging voor het volgende jaar veiligstellen. Daarna hark je het bij elkaar en gooi je het op de composthoop of gebruik je het als mulch, om de verloren gegane voedingsstoffen aan de bodem terug te geven.
Ontdek onze selectie tuingereedschap
Alles wat je gazon nodig heeft
Meer artikelen over gazononderhoud
Mulchen mit Pinienrinde: So nutzt du organischen Mulch, um Unkraut zu verhindern
Das Mulchen mit Pinienrinde gehört zu den effektivsten Methoden im modernen Gartenbau und in der nachhaltigen Landwirtschaft. Dabei wird eine Schicht Mulchmaterial auf die Bodenoberfläche aufgebrac...
Bodenverbesserung im Garten: So verbesserst du deinen Gartenboden im Frühjahr für gesunde Pflanzen
Inhaltsverzeichnis Warum Bodenverbesserung im Garten im Frühjahr so wichtig für einen gesunden Gartenboden ist Gartenboden nach dem Winter prüfen: Bodenstruktur, Verdichtung und Bodenart erke...
Richtig Düngen im Garten: Schritt für Schritt erklärt
Inhaltsverzeichnis Warum Düngen im Garten so wichtig ist Bodenanalyse: Grundlage für die richtige Düngung Organische vs. mineralische Dünger: Was ist besser? Kompost, Hornspäne & Co.: Organi...
