Gazon bewateren – juiste hoeveelheid & tijdstip
Gazon bewateren – de juiste hoeveelheid en het optimale tijdstip
De zomer is zonder twijfel de arbeidsintensivste periode als het gaat om de tuin en in het bijzonder het gazon. Warme temperaturen en weinig neerslag zorgen ervoor dat er meer water uit de bodem verdampt dan er wordt aangevoerd. Als je op dat moment niet ingrijpt en het watertekort niet aanvult, verandert je mooie groene gazon al snel in een droge steppe.
Waarom moet je gazon bewateren?
Gazon bewateren, dat klinkt toch niet zo ingewikkeld? Gewoon de kraan opendraaien en klaar! Toch is dit juist het onderdeel van de gazonverzorging waar de meeste fouten worden gemaakt. Omdat grassen slechts ongeveer 15 cm diep wortelen, is het gazon vaak het eerste deel van de tuin dat lijdt onder langdurige droogte. De meeste tuiniers grijpen te laat in, namelijk pas wanneer het gras al bruin begint te worden. Dan is het voor de getroffen planten echter al te laat en is het gazon als geheel vaak al verzwakt. In de kale plekken die ontstaan door het afsterven van individuele grassen breiden zich onkruiden uit die met het watertekort veel beter overweg kunnen dan het gazon zelf.
Vaste regels over wanneer je jouw gazon moet bewateren zijn er helaas niet. Het waterhuishoudingsevenwicht in de bodem is immers sterk afhankelijk van het weer – en dat kan van jaar tot jaar sterk verschillen. Een eerste waarschuwingsteken dat het hoog tijd is om de sproeier tevoorschijn te halen, zijn slappe halmen die licht blauwachtig verkleuren. Als je dat te vaag vindt, kun je ook het weerbericht in de gaten houden. Een vierkante meter gazon heeft gemiddeld 15 tot 20 liter water per week nodig. Als de neerslag duidelijk onder die hoeveelheid blijft en de temperaturen boven de 20 °C uitkomen, is het zeker tijd om het gazon te gaan bewateren.
Gazon correct bewateren – de hoeveelheid is bepalend
Als het gaat om het correct bewateren van het gazon, draait het niet zozeer om de frequentie, maar vooral om de juiste hoeveelheid water. De meeste mensen maken de fout dat ze weliswaar elke avond water geven, maar dan slechts oppervlakkig. Het water verdampt dan grotendeels, blijft hangen in de gazonvilt en bereikt daardoor nauwelijks de wortels. Wordt alleen de bovenste laag van de grond bevochtigd, dan verplaatsen de grassen hun wortels geleidelijk steeds meer naar die bovenste laag. Dit leidt er enerzijds toe dat er steeds meer gazonvilt ontstaat. Anderzijds verergert het de waternood van het gazon alleen maar. Want met minder wortels diep in de grond kan het gazon nog minder profiteren van de natuurlijke waterreserves in de bodem.
Het goede nieuws: het is helemaal niet nodig om je gazon elke dag te bewateren. Als je het regelmatig voldoende vocht geeft, is het afhankelijk van de bodemgesteldheid voldoende om het gras één of twee keer per week te beregenen.
- Zandige bodems zijn relatief waterdoorlatend. Hier kun je het beste twee keer per week bewateren met telkens 10 tot 15 liter water per vierkante meter.
- Kleiige en harde bodems hebben meer tijd nodig om water op te nemen, maar houden dit ook beter vast. Hier volstaat het om het gazon één keer per week te beregenen met 15 tot 20 liter per vierkante meter.
De juiste waterhoeveelheid bepalen en controleren
Er zijn drie verschillende manieren om te zorgen dat jouw gazon voldoende water krijgt:
- Spadentest: Dit is de nauwkeurigste van de drie methoden, omdat je de bodem ter plaatse beoordeelt en niet op richtwaarden hoeft te vertrouwen. Bewater het gazon met de hoeveelheid die jou voldoende lijkt en steek daarna met een spade in de grond aan de rand. De bodem moet minstens 15 cm diep bevochtigd zijn. Is dat niet het geval, dan kun je de beregening nog een keer aanzetten. Als je noteert hoe lang de sproeier moet draaien totdat de optimale bevochtiging bereikt is, heb je al snel een persoonlijke waarde waarop je je in de toekomst kunt baseren.
- Regenmeter: Iets omslachtiger – tenzij je het juiste materiaal al bij de hand hebt – is het plaatsen van een neerslagmeter op het gazon tijdens het bewateren. Zo kun je precies aflezen hoeveel water het gras krijgt en bepaal je aan de hand van de bovengenoemde richtwaarden de optimale beregeningsduur voor jouw gazon.
- Watermeter: De meest uitgebreide, maar tegelijk elegantste oplossing is het inbouwen van een waterdebietmeter in je bewateringssysteem. Op basis van de oppervlakte en bodemgesteldheid van je gazon bepaal je via de richtwaarden de benodigde hoeveelheid water. Zodra die bereikt is, kun je de beregening met een gerust hart stopzetten en weet je dat je groenstrook voldoende water heeft gekregen. Heb je geen meetapparaat bij de hand, dan kun je ook handmatig bepalen hoeveel water er bijvoorbeeld in tien seconden uit de kraan komt. Met die waarde bereken je hoe lang de beregening moet lopen totdat de benodigde hoeveelheid bereikt is.
Let op: Heb je je gazon de afgelopen jaren te vaak, maar telkens te kort beregend, verander dat dan niet van de ene op de andere dag. Omdat de grassen daardoor veel wortels aan de oppervlakte hebben gevormd, zijn ze inmiddels afhankelijk van het vochtig houden van de bovenste grondlagen. Het water dieper in de grond kunnen ze niet meer benutten. Het is daarom het beste om dit geleidelijk aan te pakken en de beregening stap voor stap om te schakelen van dagelijks weinig water geven naar één à twee keer per week royaal bewateren. Plan daarvoor een periode van ongeveer acht weken in. Zo krijgt het gazon voldoende tijd om opnieuw wortels in diepere grondlagen te vormen en het daar opgeslagen water op te nemen.
Bijzonder geval: pas ingezaaid gazon bewateren
Vers ingezaaid of recent gelegd rolgazon heeft bijzondere eisen aan de bewatering. Omdat de wortels nog niet zo diep reiken, kunnen de grassen de watervoorraden in diepere grondlagen niet bereiken. Ze zijn daarom afhankelijk van vocht dicht bij de oppervlakte. Omdat dit bij warme temperaturen vaak snel verdampt, moet jong gazon vaker worden bewaterd om goed aan te slaan. Vers gras moet je daarom gedurende ongeveer twee tot drie weken gelijkmatig vochtig houden. Zo kiemen de zaden optimaal en hebben de jonge planten alles wat ze nodig hebben voor wortelvorming en groei. In die periode kan het, zeker bij warme temperaturen, zinvol zijn om elke dag water te geven. Om te voorkomen dat je vers ingezaaide gazon direct uitdroogt door watertekort, kies je voor de inzaai het beste voor het voorjaar of de herfst, wanneer gematigde temperaturen voor minder verdamping zorgen.
Kun je een gazon te veel water geven?
Tot nu toe was alleen sprake van schade door te weinig water. Maar ook te veel van het goede is schadelijk. Water verdringt dan de lucht uit de bodem en de wortels kunnen niet meer voldoende ademen. Door wateroverlast verrotten ze en in het ergste geval sterft de hele plant af. Heb je het vermoeden dat je gazon misschien te veel water heeft gekregen, kun je dit ook controleren met de spadentest. Ruikt de grond muf of heeft die zelfs een grijsblauwachtige kleur, dan moet je zeker een tijdje stoppen met het bewateren van het gazon. Als je je aan de aangegeven richtwaarden houdt, zou dit geen probleem hoeven te worden. Denk er daarbij aan regenval in je bewateringsplan mee te rekenen. Zomerse buien brengen vaak in korte tijd grote hoeveelheden neerslag. Controleer in zulke gevallen het weerbericht en bedenk of je gazon die week überhaupt nog extra water nodig heeft.
Het juiste tijdstip op de dag om het gazon te bewateren
Niet alleen de hoeveelheid water, maar ook het moment waarop je het gazon water geeft, is bepalend. Vermijd in ieder geval het bewateren van het gras rond het middaguur. Dan is het in de zomer doorgaans het heetst, waardoor een groot deel van het vocht verdampt voordat het de diepere grondlagen bereikt. Schijnt de zon bovendien op het gazon, dan schaadt het water zelfs. Door het zogenaamde lenseffect worden de zonnestralen gebundeld in waterdruppels, waardoor er plaatselijk zeer hoge temperaturen ontstaan die het gras verbranden.
Het ideale tijdstip om het gazon te bewateren is theoretisch gezien vier uur 's ochtends. Dan is de bodem het meest afgekoeld en is de beregening het meest effectief. Midden in de nacht bewateren is in de praktijk echter alleen haalbaar als je een geautomatiseerd beregeningssysteem installeert of het water via een tijdschakelaar kunt laten starten. Als je je sproeier handmatig moet bedienen, zijn de vroege ochtenduren toch een prima alternatief. Rond zes uur is het doorgaans nog vrij koel en dringt een groot deel van het water ongehinderd door tot aan de wortels. Als 's ochtends bewateren voor jou geen optie is, kun je ook uitwijken naar de late avonduren. Doordat de grond dan is opgewarmd door de hitte van de dag, gaat er wel meer vocht verloren door verdamping. Om zeker te weten dat er voldoende water bij de wortels aankomt, is het bij avondberegening verstandig de spadentest te doen.
Gazon bewateren eenvoudig gemaakt – met handige hulpmiddelen
Met de grote hoeveelheid water die een gazon in de zomer regelmatig nodig heeft, kom je er met alleen een tuinslang of zelfs een gieter niet ver. Bijzonder belangrijk is namelijk ook dat het vocht gelijkmatig over het oppervlak wordt verdeeld, anders ontbreekt op sommige plekken water en ontstaan er ondanks het bewateren lelijke bruine vlekken.
Vooral bij grotere oppervlakten is het dan ook verstandig om het jezelf gemakkelijker te maken en een gazonsproeier aan te schaffen. Er zijn daarbij twee verschillende soorten sproeiers die geschikt zijn voor gebruik in de tuin:
- Rechthoeksproeier: Zoals de naam al doet vermoeden, is dit type gazonsproeier het meest geschikt voor rechthoekige of vierkante oppervlakten. Dit model, ook wel bekend als oscillerende sproeier, verdeelt het water via meerdere heen en weer bewegende kleine sproeiers, waarvan de richting doorgaans instelbaar is. Zo bestrijken rechthoeksproeiers moeiteloos uiteenlopend grote gazons. Een nadeel is echter dat ze alleen op open oppervlakten kunnen worden gebruikt. Heb je een tuin met veel bomen of struiken op het gazon, dan zijn oscillerende sproeiers minder geschikt.
- Cirkelsproeier: Ook hier geeft de naam al een aanwijzing over welk oppervlak dit type sproeier bevloeit. Omdat de hoek bij de cirkelsproeier eveneens instelbaar is, is hij ook geschikt voor uiteenlopend grote oppervlakten. Het water wordt tamelijk vlak over de grond verdeeld, waardoor struiken en bomen geen probleem vormen. Bij zeer grote gazons zijn cirkelsproeiers echter vaak minder efficiënt, omdat de beregeningsgebieden elkaar sterk overlappen. Bovendien moeten ze in de grond worden verankerd, wat het gazon op die plek kan beschadigen.
Gazon bewateren is ook een kwestie van kosten
Het benodigde materiaal voor de gazonbewatering – tuinslang, koppelingen en sproeiers – is in de aanschaf meestal niet al te duur. Veel van de onderdelen zijn bovendien ook bruikbaar voor de algemene tuinbewatering en zijn uiterst duurzaam. De grootste kostenpost is dan ook, als het water uit de kraan afkomstig is, het water zelf. Let er daarom op dat je zo efficiënt en zuinig mogelijk beregenend door de volgende tips in acht te nemen:
- Zorg ervoor dat zo min mogelijk water verdampt door pas laat op de avond, 's nachts of in de vroege ochtenduren water te geven. Dan is de bodem het koelst en neemt hij het meeste water op.
- Bescherm het oppervlak van je gazon door mulchmaaien of door een lichte snede met langere grashalmen. Als de zon niet direct op de aarde schijnt, verdampt er minder water.
- Stel de beregening zo in dat zo min mogelijk water nutteloos op muren of verharde oppervlakken terechtkomt. Meet daarvoor eerst het te bewateren gazonoppervlak op en schaf dan de juiste apparatuur aan.
Regen- of bronwater spaart de portemonnee
Een prima alternatief voor leidingwater is het opvangen en gebruiken van regenwater. Regenwater is doorgaans minder kalkrijk en wordt daardoor ook beter verdragen door planten. Bovendien verlaag je met het gebruik van regenwater de lopende onderhoudskosten van je tuin. Omdat de zomers in de nabije toekomst steeds warmer en droger worden, kun je er ook van uitgaan dat er vaker verboden op het bewateren met drinkwater zullen komen. Deze worden bij langdurige droogteperiodes afgekondigd om te voorkomen dat de watervoorraden voor de bevolking krap worden. In Nederland geldt dit steeds vaker: gemeenten en waterschappen kunnen sproeiverboden instellen bij droogte. Het aanleggen van een regenwateropvangsysteem bespaart dus niet alleen op lange termijn kosten, maar is een zinvolle investering om je tuin ook in de toekomst mooi groen te houden. Als je niet genoeg dakoppervlak of ruimte hebt voor een regenwaterreservoir, kun je ook gebruikmaken van bronwater. In beide gevallen is de juiste waterpomp cruciaal. Let daarbij ook op voldoende vermogen in de vorm van waterdruk en doorstroomhoeveelheid, zodat je bij het bewateren geen concessies hoeft te doen aan comfort.
Ontdek onze selectie tuingereedschap
Hoeveel water heeft mijn gazon per week nodig?
Een vierkante meter gazon heeft gemiddeld 15 tot 20 liter water per week nodig. De exacte hoeveelheid hangt af van je bodemtype: zandige bodems vereisen twee keer per week 10-15 liter, terwijl kleiige bodems één keer per week 15-20 liter water nodig hebben.
Wanneer is het beste moment om mijn gazon te bewateren?
Het ideale moment is rond vier uur 's ochtends, maar voor handmatige bewatering zijn de vroege ochtenduren (rond zes uur) optimaal. Als dit niet lukt, kun je ook in de late avonduren water geven. Vermijd het middaguur, want dan verdampt veel water onnodig en kunnen waterdruppels het gras zelfs verbranden.
Hoe controleer ik of mijn gazon genoeg water krijgt?
De eenvoudigste methode is de spadentest: water geven en daarna met een spade controleren of de bodem minstens 15 cm diep bevochtigd is. Alternatief: een regenmeter gebruiken om de waterhoeveelheid te meten, of een watermeter in het beregeningssysteem inbouwen.
Kan ik mijn gazon te veel water geven?
Ja, wateroverlast verdringt lucht uit de bodem en doet wortels verrotten. Als de grond muf ruikt of een grijsblauwachtige kleur heeft, is het gazon waarschijnlijk te nat. Houd rekening met regenval in je bewateringsplan, zodat je geen onnodige extra water geeft.
Wat is het verschil tussen rechthoek- en cirkelsproeiers?
Rechthoeksproeiers zijn ideaal voor vierkante of rechthoekige oppervlakten en werken goed op open gazons. Cirkelsproeiers sproeien in een cirkelpatroon en passen beter bij gazons met bomen of struiken, maar zijn minder efficiënt bij zeer grote oppervlakten.
Hoe bespaar ik op waterkosten bij gazonbewatering?
Water 's avonds, 's nachts of vroeg in de ochtend om verdamping te minimaliseren. Zorg voor mulchmaaien of langer gras zodat minder water verdampt. Een regenwateropvangsysteem is een goede investering, en gebruik water zuinig door alleen het gazonoppervlak te besproeien.
Heeft vers ingezaaid gazon andere bewateringseisen?
Ja, jong gazon moet ongeveer 2-3 weken gelijkmatig vochtig blijven om goed aan te slaan. Dit kan dagelijks water geven vereisen bij warme temperaturen. Plant vers gazon daarom bij voorkeur in voorjaar of herfst wanneer temperaturen lager zijn.
Alles wat je gazon nodig heeft
Meer artikelen over gazononderhoud
Mulchen mit Pinienrinde: So nutzt du organischen Mulch, um Unkraut zu verhindern
Das Mulchen mit Pinienrinde gehört zu den effektivsten Methoden im modernen Gartenbau und in der nachhaltigen Landwirtschaft. Dabei wird eine Schicht Mulchmaterial auf die Bodenoberfläche aufgebrac...
Bodenverbesserung im Garten: So verbesserst du deinen Gartenboden im Frühjahr für gesunde Pflanzen
Inhaltsverzeichnis Warum Bodenverbesserung im Garten im Frühjahr so wichtig für einen gesunden Gartenboden ist Gartenboden nach dem Winter prüfen: Bodenstruktur, Verdichtung und Bodenart erke...
Richtig Düngen im Garten: Schritt für Schritt erklärt
Inhaltsverzeichnis Warum Düngen im Garten so wichtig ist Bodenanalyse: Grundlage für die richtige Düngung Organische vs. mineralische Dünger: Was ist besser? Kompost, Hornspäne & Co.: Organi...
