Gebruiksgazon: tips voor aanleg en onderhoud

Gebruiksgazon, ook wel bekend als sportgazon, behoort tot de meest duurzame grasmengels. Het wordt voornamelijk op sportterreinen gezaaid, maar ook in parken, ligweiden en op parkeerplaatsen. Tuiniers kiezen voor gebruiksgazon-zaad wanneer kinderen vaak op het gazon spelen of het gazon regelmatig andere belastingen moet weerstaan, zoals tuinfeesten en huisdieren.

Robuust gazon met vele namen

Omdat er geen uniforme standaarden bestaan voor de naamgeving van verschillende gazontypes, vind je gebruiksgazon onder veel verschillende namen in de handel. Het staat daar bijvoorbeeld ook bekend als parkgazon, omdat het zich goed leent voor openbare groenvoorzieningen. Die moeten, zeker in de zomer, niet alleen bestand zijn tegen droogte en weinig onderhoud, maar ook tegen veel mensen die er dagelijks overheen lopen. Een belangrijke subcategorie van het gebruiksgazon is het sportgazon. Grasmengels voor professionele sportterreinen behoren tot de robuustste die er zijn. De graszode moet extreme belastingen weerstaan en zich snel herstellen. Dat vereist doorgaans ook veel onderhoud. Dat zie je al aan het feit dat er bij elke sportvereniging een terreinbeheerder is wiens taak het is om het gazon regelmatig te maaien, bemesten en te beregenen. Bovendien moeten kale plekken in het sportgazon zo snel mogelijk worden dichtgezaaid. De uitstekende belastbaarheid wordt namelijk vooral bepaald door de zeer dichte graszode. Beschadigingen kunnen zich in korte tijd uitbreiden en het hele sportgazon in gevaar brengen.

Als je je oriënteert op de standaard zaadmengels die in Nederland worden aanbevolen, valt gebruiksgazon het best te omschrijven als een sport- en gebruiksgazon met een hoog aandeel Engels raaigras en veldbeemdgras. Maar ook sommige meer algemene gebruiksgazon-mengels zijn zeer robuust en worden daarom soms eveneens als gebruiksgazon verkocht. Let hierbij wel op de samenstelling van de mengels voor privégebruik. Die bepaalt uiteindelijk hoe belastbaar het gazon werkelijk is. Ook gazon voor parkeerplaatsen behoort zeker tot de meest duurzame soorten en is in ruimere zin ook een gebruiksgazon. Bij de aankoop van zaaigoed voor je nieuwe gazonstuk, kun je je daarom beter niet uitsluitend laten leiden door de namen die fabrikanten hanteren, maar ook letten op de samenstelling van de grassen.

Gebruiksgazon en zijn eigenschappen

Zoals al vermeld, behoort sport- en gebruiksgazon dankzij zijn dichte graszode tot de robuustste en meest weerstandige gazontypes. Dat weerspiegelt zich ook in zijn sterke weerstand tegen onkruid. Door de dichte grasgroei is er nauwelijks ruimte voor onkruid om te gedijen, en zolang het gebruiksgazon voldoende wordt bemest en verzorgd, maken andere planten geen schijn van kans tegen de groeikrachtige grassen. Het onderhoud van gebruiksgazon hangt grotendeels af van twee factoren: de exacte samenstelling van de gebruikte grassen en de belastingen waaraan het regelmatig wordt blootgesteld. Als kinderen dagelijks op je sport- en speelgazon spelen, moet je het vaker bemesten en eventueel ook nabestrooien dan wanneer het slechts af en toe wordt gebruikt. De snelle groei en het goede herstelvermogen van de grassen in sportgazon heeft echter ook een nadeel: Gebruiksgazon moet het vaakst worden gemaaid om het in toom te houden. Daarbij komt uiteraard ook veel maaisel vrij. Dat kan bij grotere gazons in de stad of als je geen compostvat hebt, lastig worden. Overweeg daarom goed hoe zwaar je gazon belast zal worden en of een sportgazonmengsel echt noodzakelijk is of dat een gewoon gebruiksgazon ook voldoende zou zijn. Met de juiste verzorging beloont je gebruiksgazon je met een prachtig dichte groei en een satte donkergroene kleur. Het is daarmee ideaal als je je tuin intensief wilt gebruiken, maar toch niet wilt inleveren op een kwalitatief hoogwaardig gazon. Qua uitstraling komt het van alle belastbare gazontypes het dichtst bij het helaas zeer gevoelige siergazon.

Gebruiksgazon voor honden en andere huisdieren

Gebruiksgazon is ook meestal de juiste keuze als je een hond hebt en er vaak mee in de tuin speelt. De belasting die ontstaat door het stoeien en de snelle richtingswisselingen van een middelgrote of grote hond moet je namelijk niet onderschatten. Veel gewone gazontypes bezwijken onder deze zware omstandigheden.
Ook voor andere huisdieren is gebruiksgazon dankzij zijn enorme groeikracht een aanwinst. Cavia's of konijnen kunnen het probleemloos afgrazen, omdat het snel teruggroeit. En ook als je kippen in de tuin hebt, is gebruiksgazon met zijn dichte graszode veel robuuster tegen hun krabben en pikken dan andere gazontypes.

Gebruiksgazon zaaigoed: soorten en samenstellingen

De standaard zaadmengels maken bij sport- en speelgazon onderscheid tussen graszaad voor de aanleg van een nieuw gazon en zaadmengels voor het herstel en nabestrooien van een bestaand sportgazon.

Sportgazon – Nieuwzaai
Zaadmengels voor de aanleg van sportgazon bestaan doorgaans voor ongeveer de helft uit Engels raaigras (Lolium Perenne) en veldbeemdgras (Poa Pratensis). Lolium Perenne zorgt voor de dichte groei, het snelle herstel en de hoge belastbaarheid van het sportgazon. Het gras vormt namelijk zowel pollen van dicht bij elkaar staande halmen als uitlopers waarmee het grote oppervlakken bevolkt. Ook met droogte komt raaigras redelijk goed overeen. De groeikrachtige grassoort is zeer traptolerant, maar gevoelig voor vorst. Het is daarom slechts beperkt geschikt voor hogere liggingen met lange vorstperiodes. Wordt gazon met een hoog aandeel Engels raaigras niet voldoende belast, kan de constante groei en actieve verspreiding op den duur problematisch worden. Om dat te voorkomen, moet je het altijd combineren met andere grassen.
Het veldbeemdgras is een echte allrounder. Het deelt met raaigras zijn hoge trapvastheid en belastbaarheid, zodat intensief gebruik het geen kwaad doet. Het is minder groeikrachtig, maar verspreidt zich eveneens via ondergrondse kruipwortels en zorgt er zo voor dat kale plekken in het gazon snel weer dichtgroeien. Het gaat uitstekend met droogte om en heeft ook geen moeite met hogere liggingen en koelere temperaturen. In de landbouw is de plant vanwege zijn bescheidenheid en goede opbrengst een populaire keuze voor weiden en graslanden.

Sportgazon – Herstelzaai
De herstelzaadmengels voor sportgazon bestaan ook meestal uit Engels raaigras en veldbeemdgras. Het veldbeemdgras neemt hier een kleinere rol in en maakt slechts tot 15% van het totale aandeel uit. Dat komt doordat het raaigras sneller groeit en juist die eigenschap bij het nabestrooien gewenst is. Want hoe sneller de graszode weer is gesloten, hoe eerder het gazon weer volledig belastbaar is en verdere beschadiging wordt voorkomen. Bovendien kan worden aangenomen dat plekken die moeten worden nabestraaid over het geheel meer worden belast dan plekken die intact blijven. Op een voetbalveld zijn dit bijvoorbeeld de zones rondom het doel. Hier is het zinvol om Poa pratensis minder te gebruiken, omdat de slijtage zo hoog is dat negatieve effecten door te grote verspreiding zijn uitgesloten. In plaats daarvan overheersen hier uitsluitend de positieve effecten van de weerstandige grassoort en haar snelle herstel.
Veel graszaadmengels voor nabestrooiing bevatten al Poa pratensis, die er mede voor zorgt dat de graszaden ideale omstandigheden hebben om aan te slaan. Want hoe sneller ze kiemen en opgroeien, hoe minder kansen andere planten hebben om zich in de ontstane kale plekken te vestigen.

Gebruiksgazon – Speelgazon
Het gebruiksgazon dat speciaal bedoeld is voor gebruik in de tuin, wordt ingedeeld als algemeen gebruiksgazon. Het bestaat uit Engels raaigras (Lolium Perenne), veldbeemdgras (Poa Pratensis) en verschillende ondersoorten van rood zwenkgras (Festuca Rubra). Daardoor zijn deze zaadmengels iets minder groeikrachtig, hoef je ze minder vaak te maaien en ontstaat er minder maaiafval. Uiteraard gaat dat wel ten koste van de belastbaarheid. Het aandeel rood zwenkgras zorgt er bovendien voor dat het mengsel iets beter omgaat met vochtige bodems. De grassoort heeft zeer fijne halmen en zorgt daarmee voor een gelijkmatiger uiterlijk van het gazon. Bovendien verdicht door de bijmenging de graszode nog meer, waardoor onkruid nog minder kansen krijgt.

Parkeerplaatsgazon
Gazon op parkeerplaatsen, of het nu gaat om puur gras of een combinatie van grasbetonstenen en gras, is ongetwijfeld aan de meeste belastingen blootgesteld. Het moet niet alleen bestand zijn tegen de belasting van autobanden, maar ook omgaan met vaak niet-ideale omgevingsomstandigheden. Daarvoor worden, net als bij het sport- en speelgazon voor de tuin, Engels raaigras, veldbeemdgras en rood zwenkgras gebruikt. Bovendien worden zaadmengels voor parkeerplaatsgazon vaak aangeboden met 2% duizendblad. Dat zorgt ervoor dat het grastapijt nog dichter wordt en is eveneens zeer trapvast.

Belastbaar gazon aanleggen – de juiste mengverhouding is bepalend

Al met al bestaat er niet HET juiste zaaigoed voor een belastbaar gazon. Welke grassoorten je het beste in welke verhouding gebruikt, hangt af van de locatie en de verwachte belasting. Als je nog niet zeker weet hoe robuust je toekomstige gazon moet zijn, kun je beginnen met een mengsel voor sport- en speelgazon. Let er daarbij op geen goedkoop zaaigoed van slechte kwaliteit te gebruiken. Het kiemt aanzienlijk slechter dan hoogwaardig graszaad en kost je, omdat je vaker moet nabestrooien, alleen maar tijd en geduld. Blijkt je gazon na verloop van tijd niet robuust genoeg, dan kun je nabestrooien met een iets groeikrachtiger mengsel met een hoger aandeel Engels raaigras en veldbeemdgras. Zo nader je geleidelijk de optimale samenstelling van grassoorten voor jouw tuin. Andersom te werk gaan, dus eerst een zeer robuust mengsel kiezen en dan geleidelijk meer rood zwenkgras bijmengen, is helaas minder effectief. Want zijn ze eenmaal aangeslagen en hebben ze een dichte graszode gevormd, zijn de robuuste grassoorten moeilijk nog te verdrijven. Dat is op zich niet erg, maar door hun snelle groei heb je dan mogelijk meer werk en meer gazonafval.

Sportgazon op de juiste manier onderhouden

Elk gazon, hoe belastbaar ook, is slechts zo robuust als het gezond is. Ontbreken voedingsstoffen, dan is het met het groene tapijt meestal snel gedaan. Daarom heeft ook gebruiksgazon de juiste verzorging nodig om optimaal te gedijen.

Gebruiksgazon regelmatig maaien

Bijzonder belangrijk bij sportgazon is het regelmatig maaien. Vanwege de grote groeikracht van de gebruikte grassoorten moet je je gebruiksgazon één tot twee keer per week maaien. Dat bevordert de vertakking van de afzonderlijke grassen en helpt bij het vormen van een regelmatige, dichte graszode die het gazon zo robuust maakt. Omdat gebruiksgazon veel stikstof nodig heeft voor zijn groei, kun je het uitstekend een plezier doen met een mulchmaaier. Door het fijnhakken en verdelen van het maaisel over het gazon krijgt dit de waardevolle voedingsstoffen meteen weer terug. Tegelijkertijd beschermt het in de zomer de bodem tegen uitdroging en zorgt het ervoor dat onkruid moeilijk voet aan de grond krijgt. De juiste maaihoogte voor gebruiksgazon ligt tussen de drie en vier centimeter. Maai je korter, dan bevorder je mogelijk de verspreiding van eenjarig beemdgras, dat zich dan steeds meer kan uitbreiden en de dichtheid van de graszode vermindert. Een te diepe snede brengt bovendien het risico met zich mee dat je per ongeluk het wortelstelsel van de grassen beschadigt, waardoor ze op die plek eerst afsterven en kale plekken ontstaan. Omdat maar weinig onkruiden regelmatig terugsnoeien overleven, zorg je met het regelmatig maaien er ook voor dat ze geen kans krijgen zich op je gazon te verspreiden.