Schaduwgras: tips voor inzaai en onderhoud

Schaduwgras en wat het vermag

Terwijl de meeste grassoorten van zonlicht houden, zijn er ook enkele die het met relatief weinig zon redden. Zij zorgen ervoor dat schaduwgras ook op donkerdere plekken in de tuin groeit en gedijt. De exacte eigenschappen van schaduwgras zijn uiteraard afhankelijk van de gebruikte grassoorten:

Liggende beemdgras (Poa Supina)
Het liggende beemdgras is het belangrijkste bestanddeel van zaadmengsels voor schaduwgras. Het geldt als de grassoort die het best overweg kan met moeilijke lichtverhoudingen. Dat komt zowel door de brede bladeren als door het feit dat het de vochtige omstandigheden die in de schaduw vaak heersen, goed verdraagt. Voor zijn groei heeft het liggende beemdgras veel voedingsstoffen nodig, waardoor het in de natuur ook vaak op weilanden voorkomt waar het profiteert van de mest van dieren. De slijtvaste grassoort is bovendien resistent en kan zich bij gunstige omstandigheden goed handhaven ten opzichte van andere grassen. Het aandeel in zaadmengsels is daarom vaak vrij gering, omdat het anders andere soorten zou verdringen. Bovendien zijn de zaden van het liggende beemdgras relatief duur, omdat het pas laat tot bloei komt en de vermeerdering dienovereenkomstig bewerkelijk is.

Veldbeemdgras (Poa Pratensis)
Veldbeemdgras behoort tot de bekendste en meest gebruikte grassen voor gazons. Het is bescheiden en robuust, met name ook bij intensief gebruik van het gazon. Tegelijkertijd vormt het een dichte graszode en maakt het mengsel daardoor minder gevoelig voor onkruiden. Bovendien is veldbeemdgras door zijn grote verspreiding en gemakkelijke vermeerdering relatief voordelig. Het is vooral geschikt voor droge schaduwplekken, bijvoorbeeld onder bomen waar het bladerdak veel regenwater opvangt en van de bodem weghoudt.

Bosbeemdgras (Poa Nemoralis)
Ook bosbeemdgras komt in schaduwgrasmengsels voornamelijk voor omdat het verrassend goed overweg kan met de schaarse lichtverhoudingen. De Latijnse naam Nemoralis betekent zoiets als 'tot het bos behorend'. Daarmee verraadt de naam al de schaduwverdraagzaamheid van deze soort. Het wortelt relatief ondiep en is daardoor afhankelijk van een vochtige bodem met veel voedingsstoffen. Het vormt pollen en zorgt daarmee voor een mooi dicht uiterlijk van het gazon. Helaas is bosbeemdgras niet erg robuust wat belasting betreft. Zelfs bij relatief gering gewicht kunnen de vlak aan de oppervlakte liggende wortels beschadigd raken. Mengsels met bosbeemdgras zijn daarom het meest geschikt voor siergazon in de schaduw. Ook veelvuldig maaien op een lage maaihoogte verdraagt het slecht en het verdwijnt daardoor geleidelijk. Andere, beter aangepaste grassen nemen dan zijn plaats in.

Gewoon struisgras (Agrostis Capillaris)
Gewoon struisgras is van oorsprong ook in bossen thuis en heeft zijn weg naar schaduwgrasmengsels gevonden dankzij zijn uitstekende aanpassingsvermogen. Het is niet alleen schaduwverdraagzaam, maar door zijn wortels van wel 50 centimeter diep ook robuust tegen droogte en voedingstekort. Ook veelvuldig maaien op een relatief lage maaihoogte verwerkt het moeiteloos. Het wordt meestal slechts in kleine hoeveelheden gebruikt om het uiterlijk van gazon onder moeilijke omstandigheden te verbeteren. Hoewel gewoon struisgras pollen vormt, maakt het slechts korte ondergrondse uitlopers, waardoor het zich niet snel verspreidt en vertakt. Bij intensieve bemesting of een van nature voedselrijke bodem lijdt zijn concurrentievermogen ten opzichte van andere grassoorten aanzienlijk.

Engels raaigras (Lolium Perenne)
Uiteraard is Engels raaigras als allrounder ook aanwezig in schaduwgrasmengsels. Het zorgt ervoor dat een dichte, slijtvaste graszode wordt gevormd en verdringt op zonnige plekken de op schaduw gespecialiseerde soorten. Waar minder licht de bodem bereikt, wordt zijn groei echter geremd en kan het niet profiteren van zijn snelle groei. Hier vult het daarom alleen de gaten die minder dicht groeiende soorten hem laten. Omdat Engels raaigras uitstekend overweg kan met droogte, is het bijzonder geschikt voor plekken onder bomen die regenwater opvangen.

Rood zwenkgras (Festuca Rubra)
Ook de tweede allrounder, rood zwenkgras, is vertegenwoordigd in zaadmengsels voor schaduwgras. De uitlopersvormende variëteiten zorgen ervoor dat het gazon zich uitbreidt en vertakt, zodat een dichte graszode ontstaat. Het houdt van iets vochtigere bodems, zoals die vaker voorkomen in de schaduw van muren. Wat het voedingsgehalte van de bodem betreft, is rood zwenkgras vrij bescheiden en wordt daardoor bij te intensieve bemesting snel verdrongen door andere grassen. De fijnbladige soort geeft gazon een elegante, donkergroene kleur, waardoor het aandeel ervan een grote invloed heeft op het uiteindelijke uiterlijk van de grasmat.

Hoeveel schaduw verdraagt schaduwgras?

Ook al is schaduwgras relatief bescheiden wat zonlicht betreft, het kan toch niet volledig zonder. Er moet een zekere minimale hoeveelheid licht aanwezig zijn om nog te kunnen gedijen. Hoeveel licht er op bepaalde plekken in de tuin valt, kun je eenvoudig meten met een speciaal lichtmeter. Deze vind je doorgaans bij de betere bouw- of tuinmarkt. Schaduwgras heeft ongeveer 1000 tot 2000 lux nodig om goed te groeien. Komt er minder licht op bodemlevel aan, hebben ook de bescheiden grassen geen kans meer om aan fotosynthese te doen en gaan ze dood. Ter vergelijking: op een zonnige dag in februari valt er ongeveer 11.500 lux op een gazon in de volle zon. In de zomer is dat zelfs nog meer.

Schaduwgras op zonnige plekken?

Grassen die van zonnige plekken houden inzaaien op schaduwlocaties is geen goed idee – maar hoe zit het andersom? Moet je, als je een gazon aanlegt met zowel zonnige als schaduwrijke plekken, twee verschillende zaadmengsels gebruiken?
Het antwoord is: nee. Schaduwgras gedijt ook in de volle zon. Dat komt doordat de zaadmengsels doorgaans uit veel verschillende grassoorten bestaan. Afhankelijk van de locatie zetten dan de grassen door die het best met de plaatselijke omstandigheden overweg kunnen. Zo worden liggende beemdgras en bosbeemdgras in de volle zon snel overvleugeld door Engels raaigras. Dat vormt op die plek echter een prachtig dichte graszode. In de schaduw, waar het raaigras het moeilijker heeft, vullen de beide soorten de gaten op en zorgen zo dat ook daar een dicht gazon groeit. Schaduwgras is daarmee de allrounder onder de gazontypes, geschikt voor locaties met uiteenlopende lichtverhoudingen. Wil je zelf het juiste zaadmengsel samenstellen, let dan ook op hoe vochtig of droog de bodem op de gewenste locatie is en houd bij de keuze van grassoorten rekening met hun voorkeur.

Kosten van schaduwgras

Omdat zaadmengsels voor schaduwgras grassoorten bevatten die minder frequent worden geproduceerd en soms wat bewerkelijker te vermeerderen zijn, zijn ze doorgaans duurder dan andere gazonsoorten. In principe is de term echter niet beschermd en kunnen fabrikanten elk gazondmengsel eenvoudig als schaduwgras aanprijzen. Bevatten ze echter alleen de standaard grassoorten, dan zal succes waarschijnlijk uitblijven. Let bij de keuze van jouw schaduwgras daarom niet alleen op de prijs, maar vooral op de samenstelling van het zaad! Minimaal één, maar bij voorkeur twee grassoorten zoals liggend beemdgras, bosbeemdgras of gewoon struisgras, die uitstekend zijn aangepast aan weinig licht, moeten aanwezig zijn. De rest van het mengsel moet bestaan uit soorten die een dichte graszode vormen. Dat moet niet alleen Engels raaigras zijn, maar bij voorkeur ook rood zwenkgras en/of veldbeemdgras. Hoe evenwichtiger het mengsel, hoe beter het daaruit gegroeide gazon omgaat met de uiteenlopende eisen van zijn standplaats.

Schaduwgras en speelgazon mengen?

Regelmatig rijst de vraag of het zinvol zou zijn om schaduw- en speelgazonmengsels te combineren om een robuuster schaduwgazon aan te leggen. Het idee om verschillende grassoorten te mengen is op zich goed en speelt bij de keuze van het juiste zaad ook een grote rol. De redenering hierbij is echter te simpel en gaat dus niet op: meestal zijn de in beide gazonsoorten aanwezige grassen niet al te verschillend. Omdat het aandeel sterk schaduwverdraagzame grassen in schaduwgras toch al vrij gering is, zou het mengen met speelgazon dit aandeel alleen maar verder verlagen. Het schaduwgras zou dan zelfs nog gevoeliger worden, omdat het aandeel grassen dat niet is aangepast aan slechte lichtverhoudingen nog verder zou toenemen. Schaduwgras bevat al de juiste samenstelling om het zo robuust mogelijk te maken. De combinatie met speelgazon- of gebruiksgazonzaad is daarom overbodig. Als je echter wat geld wilt besparen, heb je de mogelijkheid om schaduwgras alleen op schaduwrijke plekken in te zaaien en voor de zonnige vlakken een ander gazondmengsel te gebruiken. Let er hierbij wel op dat beide zaadsoorten een vergelijkbare groentint ontwikkelen.